Trong phòng thí nghiệm, bàn thí nghiệm là khu vực trực tiếp diễn ra các thao tác chuẩn bị mẫu, phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu và thực hành. Đây cũng là vị trí thường xuyên đặt các thiết bị như cân, máy khuấy, máy đo, dụng cụ thủy tinh và nhiều loại thiết bị chuyên dụng khác.

Vì vậy, thiết kế bàn phòng thí nghiệm không thể chỉ dựa trên kích thước hoặc hình thức bên ngoài. Một hệ thống bàn phù hợp phải đồng thời đáp ứng yêu cầu về độ ổn định của kết cấu, khả năng chịu tải, vật liệu mặt bàn, khả năng chống chịu môi trường, vệ sinh và bố trí các tiện ích kỹ thuật.

Tùy vào mục đích sử dụng, phòng lab có thể sử dụng bàn trung tâm, bàn áp tường, bàn có chậu rửa hoặc các module bàn chuyên dụng cho từng khu vực.

Bàn thí nghiệm là gì?

Bàn thí nghiệm là loại bàn chuyên dụng được thiết kế cho các hoạt động nghiên cứu, phân tích, kiểm nghiệm và thực hành trong phòng thí nghiệm.

So với bàn làm việc thông thường, bàn lab phải chịu được điều kiện sử dụng đặc thù hơn. Mặt bàn có thể tiếp xúc với nước, hóa chất, dung dịch mẫu hoặc các tác nhân làm sạch; trong khi phần khung phải đảm bảo ổn định khi đặt thiết bị và thao tác thường xuyên.

Một hệ thống bàn thí nghiệm thường gồm:

Khung chịu lực.
Mặt bàn chuyên dụng.
Tủ hoặc hộc lưu trữ bên dưới.
Kệ thuốc thử.
Chậu rửa và vòi nước.
Ổ cắm điện.
Hệ thống cấp – thoát nước.
Các phụ kiện kỹ thuật khác theo nhu cầu.

Cấu hình cụ thể không cố định mà cần được thiết kế theo mặt bằng, quy trình thao tác và thiết bị sử dụng thực tế.

Cấu tạo bàn thí nghiệm gồm những bộ phận nào?

1. Khung bàn thí nghiệm

Khung là bộ phận chịu tải chính của bàn. Độ ổn định của khung ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sử dụng lâu dài, đặc biệt đối với những bàn đặt thiết bị có khối lượng lớn.

Khung thường sử dụng thép sơn phủ hoặc inox tùy theo môi trường làm việc. Với khung thép, vật liệu có thể được xử lý bề mặt và sơn phủ để tăng khả năng bảo vệ trong điều kiện sử dụng phù hợp.

Khi thiết kế khung, cần tính đến:

Kích thước tổng thể của bàn.
Tải trọng thiết bị.
Chiều dài nhịp bàn.
Vị trí chân và thanh giằng.
Khả năng điều chỉnh cân bằng.
Vị trí lắp tủ và phụ kiện.

Không nên đánh giá độ chắc chắn của bàn chỉ dựa vào độ dày mặt bàn. Mặt bàn tốt nhưng khung không đủ độ cứng thì toàn bộ hệ thống vẫn có thể bị rung hoặc mất ổn định khi sử dụng.

2. Mặt bàn

Mặt bàn là bộ phận tiếp xúc trực tiếp với mẫu, hóa chất và thiết bị nên việc lựa chọn vật liệu cần căn cứ vào điều kiện sử dụng.

Một số vật liệu thường được sử dụng gồm Phenolic HPL, epoxy resin, inox, ceramic và một số vật liệu chuyên dụng khác.

Trong đó, Phenolic HPL được sử dụng khá phổ biến nhờ sự cân bằng giữa khả năng chống chịu, độ bền và chi phí. Vật liệu phenolic được sản xuất từ các lớp giấy kraft tẩm nhựa phenolic, sau đó ép dưới nhiệt độ và áp suất cao để tạo thành tấm vật liệu đặc, ổn định.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi loại Phenolic đều có khả năng chống chịu với tất cả hóa chất ở mọi điều kiện. Việc lựa chọn vẫn phải dựa trên loại hóa chất, nồng độ, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc.

Các loại bàn thí nghiệm phổ biến

Bàn thí nghiệm trung tâm

Bàn thí nghiệm trung tâm được bố trí giữa phòng, cho phép người sử dụng tiếp cận từ nhiều phía.

Loại bàn này phù hợp với phòng có diện tích tương đối rộng hoặc khu vực cần nhiều người cùng thao tác. Bàn trung tâm cũng có thể tích hợp kệ thuốc thử, hệ thống điện, nước, khí và tủ lưu trữ.

Một ưu điểm của thiết kế module là kích thước có thể thay đổi theo mặt bằng. Trên thực tế, nhiều mẫu bàn trung tâm được thiết kế theo dạng module ghép, cho phép tùy chỉnh chiều dài và cấu hình phụ kiện.

Bàn thí nghiệm áp tường

Bàn áp tường được đặt sát tường nhằm tận dụng diện tích phòng.

Đây là lựa chọn phù hợp với phòng có diện tích hạn chế hoặc những khu vực cần bố trí thiết bị cố định. Bàn có thể kết hợp tủ bên dưới, kệ thuốc thử, chậu rửa và hệ thống điện – nước.

Khi bố trí bàn áp tường, cần tính toán khoảng cách giữa bàn với cửa, lối đi và các thiết bị khác để không ảnh hưởng đến quá trình vận hành.

Bàn thí nghiệm có chậu rửa

Bàn có chậu rửa thường được bố trí tại khu vực cần vệ sinh dụng cụ, rửa mẫu hoặc sử dụng nước thường xuyên.

Chậu có thể sử dụng vật liệu PP hoặc vật liệu phù hợp với môi trường hóa chất. Các phụ kiện đi kèm gồm vòi nước, đường cấp nước và hệ thống thoát.

Với khu vực này, phần tiếp giáp giữa chậu và mặt bàn cần được xử lý kỹ để hạn chế nước xâm nhập vào kết cấu bên dưới.

Vật liệu mặt bàn thí nghiệm: Nên chọn loại nào?

Đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi thiết kế bàn lab.

Phenolic HPL

Phenolic HPL là lựa chọn phổ biến cho nhiều phòng thí nghiệm tổng quát, phòng QA/QC, R&D, giáo dục và các khu vực sử dụng hóa chất ở mức phù hợp.

Ưu điểm của vật liệu này gồm:

Bề mặt đặc, ít thấm.
Dễ vệ sinh.
Khả năng chống chịu với nhiều loại hóa chất.
Khả năng chống ẩm tốt.
Khối lượng tương đối phù hợp cho thiết kế bàn module.
Có thể gia công theo nhiều kích thước.

Các nhà sản xuất bàn lab cũng thường sử dụng Phenolic resin cho bàn trung tâm và bàn áp tường, đồng thời tích hợp thêm chậu PP, vòi nước, kệ thuốc thử hoặc van khí.

Epoxy Resin

Epoxy resin thường được lựa chọn cho những khu vực yêu cầu cao về khả năng chống hóa chất và chịu nhiệt.

So với Phenolic, epoxy có thể phù hợp hơn trong một số môi trường có mức độ tiếp xúc hóa chất hoặc nhiệt cao. Tuy nhiên, vật liệu nào phù hợp vẫn phải được xác định theo điều kiện sử dụng cụ thể.

Inox

Inox phù hợp với các khu vực ưu tiên khả năng vệ sinh, chống ẩm và làm sạch bề mặt.

Tuy nhiên, khả năng chống ăn mòn của inox cũng phụ thuộc vào loại inox và hóa chất tiếp xúc. Ví dụ, môi trường có chloride hoặc một số tác nhân ăn mòn mạnh cần được xem xét kỹ trước khi lựa chọn vật liệu.

Ceramic

Ceramic có ưu điểm về khả năng chịu nhiệt và chống hóa chất, phù hợp với những khu vực có yêu cầu đặc thù.

Do đặc tính vật liệu và chi phí, ceramic thường không phải lựa chọn mặc định cho mọi phòng lab mà được sử dụng khi yêu cầu kỹ thuật thực sự cần thiết.

Kích thước bàn thí nghiệm bao nhiêu là phù hợp?

Không có một kích thước duy nhất áp dụng cho tất cả phòng thí nghiệm.

Chiều dài bàn phụ thuộc vào số lượng thiết bị và không gian thao tác. Chiều rộng cần đủ để bố trí thiết bị nhưng vẫn đảm bảo người sử dụng thao tác thuận tiện. Chiều cao phải phù hợp với tư thế làm việc và loại công việc thực hiện.

Đối với bàn trung tâm, kích thước có thể lớn hơn bàn áp tường vì cần phục vụ thao tác từ nhiều phía.

Điều quan trọng là không nên chọn kích thước bàn trước rồi mới tìm cách bố trí thiết bị. Quy trình hợp lý là xác định thiết bị, khu vực thao tác, hệ thống kỹ thuật và lối đi trước, sau đó mới chốt kích thước bàn.

Thông số một số mẫu bàn thí nghiệm Tâm Phát

Tâm Phát triển khai bàn phòng thí nghiệm theo kích thước và cấu hình của từng công trình.

Một trong những cấu hình bàn trung tâm đã được thiết kế có thông số:

BTT2500

Kích thước bàn: D2500 × R1500 × C800 mm
Khu vực chậu rửa: D1500 × R600 × C800 mm
Mặt bàn: Phenolic-HPL màu xám, dày 18 mm
Khung thép:
- 40 × 40 × 1,4 mm
- 40 × 80 × 1,4 mm
- 30 × 60 × 1,4 mm

Với cấu hình bàn chậu rửa:

Kích thước: D1500 × R750 × C800 mm
Mặt bàn: Wilsonart Phenolic HPL màu đen, dày 19 mm
Chậu: 02 chậu PP

Các thông số này cho thấy bàn lab không nhất thiết phải sản xuất theo một kích thước cố định. Tùy từng dự án, Tâm Phát có thể điều chỉnh chiều dài, chiều rộng, mặt bàn, số lượng chậu và hệ thống phụ kiện theo nhu cầu thực tế.

Bàn thí nghiệm cần tích hợp những phụ kiện nào?

Một bàn lab có thể được cấu hình từ nhiều thành phần khác nhau.

Kệ thuốc thử

Kệ giúp đưa các chai lọ, thuốc thử và vật tư thường xuyên sử dụng lên vị trí thuận tiện, đồng thời giải phóng diện tích mặt bàn.

Tủ dưới bàn

Tủ bên dưới có thể dùng để lưu trữ dụng cụ, vật tư hoặc thiết bị phụ trợ.

Tùy mục đích, tủ có thể thiết kế dạng cánh mở, ngăn kéo hoặc module kết hợp.

Chậu và vòi nước

Được sử dụng tại khu vực cần rửa dụng cụ hoặc thao tác với nước. Chất liệu chậu cần được lựa chọn phù hợp với hóa chất có khả năng tiếp xúc.

Ổ cắm và hệ thống kỹ thuật

Với bàn đặt nhiều thiết bị điện, vị trí ổ cắm và đường dây cần được tính toán từ giai đoạn thiết kế. Điều này giúp hạn chế tình trạng dây điện đi nổi hoặc phải cải tạo sau khi bàn đã lắp đặt.

Cách lựa chọn bàn thí nghiệm phù hợp

1. Xác định loại phòng

Trước tiên cần xác định phòng sử dụng cho hóa học, sinh học, thực phẩm, dược phẩm, vật lý, QA/QC hay R&D.

Mỗi môi trường có yêu cầu khác nhau về mặt bàn và phụ kiện.

2. Lập danh sách thiết bị

Cần xác định kích thước, khối lượng và vị trí đặt của từng thiết bị.

Đặc biệt, với thiết bị có tải trọng lớn hoặc yêu cầu độ ổn định cao, kết cấu bàn cần được thiết kế tương ứng.

3. Xác định hóa chất sử dụng

Đây là cơ sở để lựa chọn mặt bàn.

Không nên chỉ cung cấp thông tin “phòng có dùng hóa chất” mà nên xác định cụ thể các nhóm hóa chất, nồng độ và tần suất tiếp xúc.

4. Khảo sát mặt bằng

Mặt bằng cần được kiểm tra các vị trí:

Cửa ra vào.
Cửa sổ.
Cột.
Lối đi.
Ổ điện.
Đường nước.
Đường thoát.
Hệ thống khí.
Vị trí thiết bị cố định.

Từ đó mới xác định được cách bố trí bàn trung tâm, bàn áp tường và các module phụ trợ.

5. Xác định ngân sách

Chi phí bàn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: vật liệu mặt bàn, kết cấu khung, kích thước, tủ bên dưới, chậu rửa, phụ kiện và yêu cầu gia công.

Do đó, báo giá theo mét dài nhưng không kèm cấu hình kỹ thuật cụ thể có thể gây khó khăn khi so sánh giữa các đơn vị.

Giá bàn thí nghiệm phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Không có một mức giá cố định cho tất cả loại bàn thí nghiệm.

Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến giá gồm:

Vật liệu mặt bàn: Phenolic HPL, epoxy, inox, ceramic có mức giá và đặc tính khác nhau.

Kích thước: bàn càng lớn, lượng vật liệu và kết cấu chịu lực càng nhiều.

Khung bàn: tiết diện thép, độ dày vật liệu, kiểu kết cấu và phương pháp xử lý bề mặt đều ảnh hưởng đến chi phí.

Tủ và phụ kiện: số lượng tủ, ngăn kéo, kệ thuốc thử, chậu rửa, vòi, ổ điện và các hệ thống kỹ thuật sẽ làm thay đổi cấu hình.

Mức độ tùy chỉnh: bàn theo module tiêu chuẩn thường đơn giản hơn so với bàn thiết kế riêng theo mặt bằng và thiết bị.

Vì vậy, để có báo giá chính xác, cần có ít nhất kích thước dự kiến, loại mặt bàn, số lượng bàn, thiết bị sử dụng và yêu cầu phụ kiện.

Tâm Phát sản xuất và thi công bàn thí nghiệm theo yêu cầu

Với hơn 13 năm kinh nghiệm, Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Sản xuất Tâm Phát cung cấp các giải pháp nội thất dành cho phòng thí nghiệm, từ từng hạng mục riêng lẻ đến hệ thống nội thất đồng bộ.

Các sản phẩm Tâm Phát triển khai gồm:

Bàn thí nghiệm trung tâm.
Bàn thí nghiệm áp tường.
Bàn thí nghiệm Phenolic HPL.
Bàn thí nghiệm vật lý.
Bàn thí nghiệm sinh học.
Bàn thí nghiệm có chậu rửa.
Tủ hút khí độc.
Tủ đựng hóa chất.
Tủ lưu mẫu.
Các hạng mục nội thất phòng thí nghiệm khác.

Tâm Phát triển khai theo quy trình khảo sát → tư vấn công năng → thiết kế → lựa chọn vật liệu → sản xuất → vận chuyển → lắp đặt, giúp cấu hình bàn được xác định dựa trên điều kiện thực tế thay vì sử dụng một mẫu chung cho mọi phòng.

Doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015, định hướng hoạt động theo tiêu chí “Uy tín – Chất lượng – Giá thành hợp lý”.

Câu hỏi thường gặp về bàn thí nghiệm

Bàn thí nghiệm khác bàn thông thường như thế nào?

Bàn thí nghiệm được thiết kế cho môi trường làm việc đặc thù, chú trọng khả năng chịu tải, độ ổn định, khả năng vệ sinh và tính phù hợp của vật liệu mặt bàn với điều kiện sử dụng.

Nên chọn Phenolic HPL hay epoxy cho bàn thí nghiệm?

Không có câu trả lời chung cho mọi phòng lab. Phenolic HPL phù hợp với nhiều phòng thí nghiệm tổng quát và có khả năng chống chịu tốt với nhiều tác nhân thông thường. Epoxy thường được cân nhắc cho các môi trường yêu cầu cao hơn về hóa chất hoặc nhiệt. Việc lựa chọn nên dựa trên danh mục hóa chất và quy trình thực tế.

Bàn thí nghiệm có thể sản xuất theo kích thước riêng không?

Có. Bàn có thể thiết kế theo mặt bằng thực tế, kích thước thiết bị và yêu cầu bố trí các hệ thống điện, nước, khí hoặc phụ kiện.

Bàn thí nghiệm trung tâm có phù hợp phòng nhỏ không?

Có thể, nhưng cần khảo sát kỹ diện tích và lối đi. Với phòng nhỏ, bàn áp tường hoặc cấu hình module có thể tối ưu không gian tốt hơn.

Làm bàn thí nghiệm cần cung cấp thông tin gì?

Tối thiểu nên có kích thước mặt bằng, số lượng bàn, mục đích sử dụng, danh sách thiết bị, loại hóa chất sử dụng và các yêu cầu về điện – nước – khí. Nếu có bản vẽ mặt bằng, quá trình thiết kế sẽ thuận lợi hơn.

Kết luận

Bàn thí nghiệm là một phần của hệ thống nội thất kỹ thuật trong phòng lab, không nên lựa chọn chỉ dựa trên mẫu mã hoặc giá thành. Cấu hình phù hợp phải bắt đầu từ nhu cầu sử dụng: làm gì trên bàn, đặt thiết bị gì, tiếp xúc với hóa chất nào, cần hệ thống kỹ thuật nào và diện tích phòng ra sao.

Từ những dữ liệu đó mới có cơ sở lựa chọn vật liệu mặt bàn, kết cấu khung, kích thước và phụ kiện.

Nếu đang cần thiết kế bàn thí nghiệm trung tâm, bàn áp tường, bàn Phenolic HPL hoặc bàn có chậu rửa, Tâm Phát có thể tư vấn cấu hình theo mặt bằng và nhu cầu sử dụng thực tế.

CÔNG TY CP ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI VÀ SẢN XUẤT TÂM PHÁT

Trụ sở công ty : Số 18, ngõ 168/85, đường Kim Giang, Phường Định Công, TP.Hà Nội

VPGD Phía Nam: 20/50/19 đường Thạnh Xuân 24, Phường Thới An, TPHCM.

ĐT: 0931.487587-0979.487587

Website: banthinghiem.org.vn

Email: noithattamphatjsc@gmail.com

Fanpage: https://www.facebook.com/banthinghiemtp

Liên hệ Tâm Phát để được tư vấn và báo giá tủ hút khí độc phù hợp với phòng thí nghiệm của bạn.